Włochy 2002

Strona główna serwisu

Rzym

25 maja

Vranov nad Dyjí
(Czechy)
27 maja

Florencja
28 - 29 maja

Rzym
Watykan

30 maja

Monte Cassino
Wezuwiusz
Pompeje
31 maja

Asyż
San Marino
1 czerwca

Wenecja

Czytaj! Zwiedzane obiekty i place

Bazylika św. Pawła za Murami Koloseum Łuk Konstantyna Forum Romanum Kapitol
Ołtarz Ojczyzny (Vittoriano) Plac Wenecki Kolumna Trajana Muzea Watykańskie
Kaplica Sykstyńska Bazylika św. Piotra Plac św. Piotra Zamek św. Anioła Most św. Anioła
Fontanna di Trevi Piazza della Rotonda Panteon Kościół S. Maria sopra Minerva Elefantino Piazza Colonna plac Navona Schody Hiszpańskie Santa Trinita dei Monti Piazza del Popolo
Bazylika św. Jana na Lateranie i Święte Schody

28 maja 2002
Bazylika św. Pawła za Murami

San Paolo Fuori le Mura jest największym po bazylice św. Piotra kościołem Rzymu. W miejscu, gdzie pochowano św. Pawła (w 64 lub 67 r.) papież Anaklet (77-88 r.) wzniósł małe oratorium. W latach 315-324 Sylwester I zbudował tu dużą bazylikę, która jednak dosyć szybko uległa zniszczeniu i w latach 386-390 dokonano przebudowy, tworząc ogromną świątynię o pięciu nawach rozdzielonych osiemdziesięcioma antycznymi kolumnami. Wkrótce przy bazylice powstało opactwo benedyktynów. Zlokalizowany nad Tybrem, stosunkowo daleko od centrum miasta był łatwym łupem najeźdźców.
Pod koniec XI w. Grzegorz VII podarował bazylice wspaniałe drzwi z brązu, wykonane w Konstantynopolu w 1070 r. (ucierpiały w czasie pożaru). Podzielone są na 54 pola wypełnione płaskorzeźbami o tematyce związanej z historią Kościoła.
W XIII w. wnętrze kościoła udekorowane zostało mozaikami i rzeźbami przez najsłynniejszych wówczas artystów, jak Pietro Cavallini i Arnolfo di Cambio. W lipcu 1823 r. wielki pożar spowodował ogromne zniszczenia. Już w 1840 r. Grzegorz XVI wyświęcił nowy transept, a 10 lat później Pius IX całą bazylikę. Podczas prac odkryto grób św. Pawła.
Bazylika liczy 123 m długości, 60 m szerokości i 23 m wysokości. Główne wejście poprzedzone jest kwadryportykiem (palcem czworobocznym) otoczonym przez 146 wysokich granitowych kolumn.

Koloseum

Był to słynny amfiteatr Flawiusza, zbudowany w latach 72-80 z woli cesarza Wespazjana. Ta eliptyczna budowla ma obwód 620 m, wysokość 52 m, a długość osi wynosi 188 i 156 m. Zbudowana jest z tufu, cegieł i trawertynu. Składa się z trzech kondygnacji arkadowych, zwieńczonych czwartą z muru ciągłego. 80 arkad parteru służyło jako wejścia do gmachu. Każda kondygnacja arkad, oddzielonych od siebie półkolumnami, zbudowana jest w innym porządku architektonicznym.
Pod areną (78x46 m) mieściły się podziemia dla dzikich zwierząt. Koloseum posiadało 50 tys. miejsc siedzących i ok. 20 tys. stojących.
W poł. XIV w. wskutek trzęsienia ziemi runęła cała zachodnia część amfiteatru, co dało początek rujnowaniu budowli i czerpania z niej materiału na liczne pałace. Dopiero Benedykt XIV (1740-55) ogłosił Koloseum miejscem uświęconym krwią męczenników, czym uchronił go od dalszej dewastacji.

Łuk Konstantyna

Jest to ostatni z łuków triumfalnych wzniesiony w Rzymie i najlepiej zachowany. Zbudowano go na życzenie Senatu i ludu rzymskiego w 315 r. dla upamiętnienia zwycięstwa odniesionego przez cesarza Konstantyna nad Maksencjuszem w bitwie przy moście Milwijskim w 313 r.
Łuk o wymiarach 22 m szerokości i 15 m wysokości ozdobiony jest reliefami z marmuru, pochodzącymi w znacznej części z wielu innych, dawniejszych budowli.

Forum Romanum

Rozciąga się w rozległej dolinie otoczonej wzgórzami Palatynu, Kapitolu i Eskwilinu. Wraz z rozwojem Rzymu, forum przybierało charakter centrum życia publicznego, religijnego, politycznego i sądowego. Po upadku imperium Forum Romanum było wielokrotnie niszczone przez najazdy miłośników starożytności, którzy wywozili stąd zabytki. Zabierano też materiał do budowy nowych domów, pałaców, kościołów, przysypując gruzami wiele arcydzieł sztuki antycznej.
Przy wejściu od strony Koloseum mijamy najpierw ruiny świątyni Wenery i Romy, wzniesionej przez Hadriana ok. 121 r. n.e. W murach tej świątyni w IX w. wybudowano kościół Santa Maria Nova. W XVII w. w ołtarzu kościoła złożono relikwie św. Franciszki i odtąd nosi nazwę Santa Francesca Romana. Barokowa fasada wzniesiona została w 1616 r., natomiast kwadratowa wieża pochodzi z XII w. Do kościoła przylega klasztor - obecnie muzeum Antiquarium Forense.
Po wejściu na teren Forum mijamy widoczne pod zboczem Palatynu pozostałości po spichrzach Agrypy i dochodzimy do Łuku Tytusa . Wzniesiono go w 81 r. dla upamiętnienia zwycięstw Wespazjana i jego syna Tytusa w wojnie przeciwko Żydom, kiedy to w 70 r. zniszczono Jerozolimę.
Za łukiem wkraczamy na via Sacra (Świętą Drogę), nazwaną tak z powodu procesji kapłanów podczas uroczystości religijnych i triumfalnych pochodów zwycięskich wodzów.
Mijając ruiny bazyliki Maksencjusza dochodzimy do kościoła San Lorenzo in Miranda (św. Wawrzyńca), utworzonego w IX w. z antycznej świątyni Antonina i Faustyny. Świątynię wybudował cesarz Antoniusz Pius w 141 r. dla uczczenia swej zmarłej żony Faustyny.
Tuż za głównym wejściem na Forum ciągną się resztki bazyliki Emilia, zbudowanej w 179 r. p.n.e. Obok niej znajduje się Kuria - antyczna siedziba Senatu Rzymskiego. Ufundowana przez króla Tullusa Hastiliusa w 670 r. p.n.e. była wielokrotnie przebudowywana, aż wreszcie w 638 r. utworzono z niej kościół św. Hadriana. W 1937 r. zlikwidowano kościół, przywracając Kurii jej pierwotny wygląd.
U stóp Kapitolu stoi Łuk Septymiusza Sewera, wzniesiony w 203 r. dla upamiętnienia 10 rocznicy panowania Septymiusza Sewera i jego zwycięstw nad Partami i Arabami. Łuk liczy 25 m wysokości i 23 m szerokości.
Pod zboczami Kapitolu stoją 3 samotne kolumny - pozostałość po świątyni Wespazjana z 81 r.

Kapitol (Campidoglio)

Jest to najmniejsze, ale najważniejsze z siedmiu wzgórz, na których rozsiadł się starożytny Rzym, najdawniejsze centrum religijnie i polityczne.
Centralną część wzgórza zajmuje plac Kapitoliński (piazza del Campidoglio).
W latach 1546-50, na polecenie Pawła III, Michał Anioł stworzył tu zespół architektoniczny należący do najpiękniejszych na świecie. Po południowej stronie placu znajduje się Pałac Senatorów - dawniej siedziba senatu a dziś władz miejskich, po bokach - Muzeum Kapitolińskie (zał. 1471) i Pałac Konserwatorów (także muzeum). W centrum placu na polecenie Michała Anioła ustawiono w 1538 r. przeniesiony tu z Lateranu pomnik Marka Aureliusza (jedyny istniejący obecnie konny posąg z czasów imperium rzymskiego).
Schody prowadzące na Kapitol, zwane Cordonata Pomiędzy marmurowymi posągami Dioskurów prowadzą na plac d'Aracoeli dwie rampy schodów, zw. Cordonata.
U podnóża schodów stoją dwa wodotryski ozdobione lwami egipskimi z bazaltu.

Ołtarz Ojczyzny (Vittoriano)

Uważany jest za największy współczesny monument w Europie. Zbudowany został w latach 1885-1911 według projektu G. Sacconi dla uczczenia 50. rocznicy powstania Królestwa Włoch. Ma przypominać zjednoczenie kraju i jednocześnie stanowić symbol Ojczyzny. Znajdują się tu także prochy Nieznanego Żołnierza. Nad całością dominuje gigantyczny posąg pierwszego króla zjednoczonych Włoch - Wiktora Emanuela II Sabaudzkiego.
Ołtarz Ojczyzny oddano społeczności w 1925 r.

Plac Wenecki

Uważany jest za geograficzne centrum Rzymu, z którego rozchodzą się najważniejsze arterie miasta, m.in. via del Corso.
Plac ma wymiary 130 x 75 m.
Znajduje się przy nim m. in. Pałac Wenecki, wzniesiony w 1455 r. dla kardynała Pietro Balbo, pochodzącego z Wenecji (późniejszy papież Paweł II). Uważany jest za pierwszą renesansową budowlę Rzymu.

Kolumna Trajana

Jest jedyną zachowaną w stanie pierwotnym pozostałością po Forum Trajana, wzniesionego w latach 109-113. Wykonana jest z 18 bloków marmuru. Ma średnicę 370 cm, wysokość 30 m, a wraz z cokołem i statuą na szczycie osiąga 42 m. W cokole znajduje się pomieszczenie, w którym złożona była niegdyś urna z prochami cesarza, zrabowana w 410 r. przez króla Wizygotów, Alaryka. Do 363 r. na szczycie kolumny stał posąg Trajana, ale w 1578 r. z polecenia papieża Grzegorza XIII ustawiono tam statuę św. Piotra.
Całą kolumnę dekorują piękne reliefy, wznoszące się spiralnie od podstawy do szczytu. Uwieczniono na nich epizody dwóch wojen dackich. Widać tu m. in. uzbrojenie legionistów rzymskich, hełmy i stalowe koszulki, owalne tarcze i krótkie miecze. Na całym fryzie, długim na 200 m i wysokim na ok. 100 cm, wykuto 2500 postaci ludzi i zwierząt. Wewnątrz kolumny znajdują się kręte schody z białego marmuru o 185 stopniach.

Muzea Watykańskie

W muzeum znajduje się kopia Piety Składają się z kilkunastu muzeów założonych przez różnych papieży.
Wejścia centralne znajdują się przy viale Vaticano.
Muzeum Egipskie (Museo Egizio)
Założone przez Piusa VII, a otwarte 2 II 1839 przez Grzegorza XVI. Zajmuje 10 sal z eksponatami gł. o charakterze religijnym i związanym z kultem zmarłych (mumie, sarkofagi, drewniane skrzynie grobowe), a także rzeźby rzymskie z II-III w., ceramikę starorzymską, płaskorzeźby asyryjskie z Niniwy i in.
Muzeum Chiaramonti
Zostało założone przez Piusa VII Chiaramonti (1800-23) i obejmuje Korytarz, Gallerię Lapidaria i Braccio Nuovo. W Korytarzu w 59 niszach zgromadzono ponad tysiąc starożytnych rzeźb, urn, sarkofagów i dekoracji architektonicznych. W Gallerii Lapidaria znajduje się ponad 5000 inskrypcji pogańskich i chrześcijańskich. Braccio Nuovo (zbud. 1817-22) to wspaniała galeria z posągami i popiersiami, m.in. statua Augusta z Prima Porta - kopia z 14 r., ogromny posąg Nilu (I w.) i Doriforo.
Muzeum Piusowo-Klementyńskie (Museo Pio Clementino)
Utworzone w 2 poł. XVIII w. przez Klemensa XIV, a powiększone przez Piusa VI (XVIII w.). Prezentuje sztukę grecką i rzymską, m. in. sfinksy, sarkofag Konstancji - córki Konstantyna Wielkiego i sarkofag św. Heleny.
Na dziedzińcu zw. Belwederem (proj. Bramantego) stoi słynna Grupa Laokona z Rodos II/I w. oraz Apollo Belwederski - kopia z 130-140 r. p.n.e. (znaleziona w XV w.), statua Hermesa i in.
Gregoriańskie Muzeum Etruskie
Zostało ufundowane w 1837 r. przez Grzegorza XVI gł. w celu eksponowania odkrytych w tym czasie w grobowcach na terenie d. Etrurii licznych etruskich przedmiotów, zwł. dzieł sztuki złotniczej i ceramicznej.
Antiquarium Romanum
Podzielone jest na 3 salki z antycznymi przedmiotami, gł. rzymskimi.
Kolekcja Waz (Raccolta dei Vasi)
Prezentuje przede wszystkim ceramikę grecką i etruską.
Sala della Biga - utworzona z polecenia Piusa VI (k. XVIII w.) dla eksponowania marmurowego rydwanu z I w. p.n.e.
Galeria Kandelabrów (Galleria dei Candelabri) (1787) - prezentuje kandelabry z II w. n.e. oraz sarkofagi i statuetki.
Galeria Arrasów (Galleria degli Arazzi)
Na ścianach tego długiego korytarza rozwieszone są arrasy z tzw. Nowej Szkoły z brukselskiej pracowni Pietera van Aelst.
Galeria Map Geograficznych (Galleria delle Carte Geographiche)
Na ścianach korytarza (120 x 6 m) z l. 1572-85 namalowane są z polecenia Grzegorza XIII m.in. 32 wielkie mapy Italii starożytnej i współczesnej.
Apartament (Galeria) św. Piusa V (Appartamento di S. Pio V) - arrasy z XV-XVI w.
Sala Sobieskiego z wielkim obrazem Jana Matejki Zwycięstwo pod Wiedeniem, ofiarowanym przez autora papieżowi Leonowi XIII w 1883 r.
Sala Niepokalanej (Sala dell'Immacolata) - ozdobiona freskami Francesca Podesti w 1855 r., ilustrującymi dogmat o niepokalanym poczęciu Maryi, ogłoszony 8 XII 1854 r.
Pokoje i Loggie Rafaela (Stanze e Logge di Raffaello)
Obejmuje 4 pokoje na II piętrze nowego wschodniego skrzydła pałacu przeznaczone na rezydencję Juliusza II. W 1508 r. zlecił on 25-letniemu Rafaelowi udekorowanie freskami trzech pokojów, które wcześniej pomalowane były przez najwybitniejszych artystów XV w. za rządów Mikołaja V (1447-55). Czwarty pokój - jadalnię papieską (ob. Sala Pożaru Bożego) pomalowali jego uczniowie.
Budowę loggii, pomyślanych jako uzupełnienie średniowiecznej fasady pałacu papieskiego, rozpoczął w 1508 r. na zlecenie Juliusza II, D. Bramante, a dokończył Rafael Santi.
Kolekcja Współczesnej Sztuki Religijnej (Collezione d'Arte Religiosa Moderna)
W 55 salach prezentuje setki obrazów, rzeźb, rycin, rysunków, podarowanych Stolicy Apostolskiej. Otwarta dla zwiedzających w 1973 r. przez Pawła VI.
Wizytę zaczynamy w Apartamencie Borgia (I piętro skrzydła północnego, 6 sal), w których mieszkał i zmarł papież Aleksander VI Rodriguez de Boria y Doms (1492-1503), z pochodzenia Hiszpan. Na polecenie papieża w latach 1492-95 udekorowano sale pięknymi freskami, które są dziełem Pinturicchio i jego uczniów.
Kolekcja obejmuje dzieła takich twórców, jak: Ottone Rosai, Auguste Rodin, Carlo Carry, Mario Sironi, Aligi Sassu, Renato Guttuso, Marc Chagall, Paul Gauguin, Maurice Utrillo, Giorgio Morandi, Filippo de Pisis, Henry Moore, Paul Klee, Wasilij Kandinskij, Georges Braque, Umberto Boccioni, Giacomo Balla, Giorgio De Chirico, Jacques Villon, Bernard Buffet, Oskar Kokoschka, Pablo Picasso, Francis Bacon, Diego Velasquez i in.
Kaplica Sykstyńska
(patrz dalej)
Biblioteka Apostolska (Biblioteca Apostolica)
Ufundowana przez Mikołaja V (1447-55). Uroczystego otwarcia dokonał Sykstus IV 15 VI 1475 r. Ponad 100 lat później Sykstus V przeniósł księgozbiór do obecnych, specjalnie wybudowanych pomieszczeń. Zbiory obejmują m.in. 65 tys. manuskryptów, ok. 800 tys. książek drukowanych, 100 tys. rycin.
W skład Biblioteki wchodzi także Muzeum Sztuki Sakralnej (1756 r.), Muzeum Sztuki Świeckiej (zał. 1761 przez kard. Domenico Passionei; przedmioty nie związane z kultem, pochodzące gł. z czasów przedchrześcijańskich) oraz gabinet medali.
Pinakoteka (Pinacoteca Vaticana)
Jej twórcą był Pius VI (1775-99), który w kilku salach zgromadził obrazy zbierane przez jego poprzedników. Jednak 1797 r. kolekcję tę Napoleon wywiózł je do Francji. Po jego upadku powróciło tylko 57 obrazów. W 1932 r. Pinakotekę ulokowano w specjalnie wzniesionym za Piusa XI budynku, wg projektu Luki Beltrami.
Galeria zawiera dzieła Giotta, Gentile da Fabriano, Fra Angelico, Perugina, Pinturicchia, Leonarda, Tycjana, Guercina, van Dycka, Poussina i in.
Gregoriańskie Muzeum Sztuki Antycznej (Museo Gregoriano Profano)
Założone przez Grzegorza XVI w 1844, otwarte w nowym układzie w 1970 r. Znajdują się tu rzeźby antyczne modeli greckich i oryginały rzymskie od końca republiki do ostatnich lat imperium.
Piusowe Muzeum Chrześcijańskie (Museo Pio Cristiano)
Utworzone w 1854 r. przez Piusa IX z siedzibą w Pałacu Laterańskim, w celu zgromadzenia zabytków sztuki wczesnochrześcijańskiej znalezionych podczas wykopalisk w katakumbach. W 1963 r. zostało przeniesione do Watykanu. Znajduje się tu najbogatsza sarkofagów na świecie.
Misyjne Muzeum Etnologiczne
Założone w 1926 r. przez Piusa XI w Pałacu Laterańskim. Jest to podzielony na 25 działów zbiór ponad 40 tys. kolekcji i różnych przedmiotów pochodzących z krajów misyjnych całego świata. W latach 1969-73 znacznie powiększone zbiory ulokowano w Watykanie i udostępniono publiczności.
Pawilon Powozów (Padiglione delle Carrozze)
Założony z woli Pawła VI i ulokowany w 1973 r. w pomieszczeniu zbudowanym pod Giardino Quadrato. Jest to zbiór powozów papieskich i kardynalskich, uprzęży, grafiki i fotografii przedstawiających uroczyste orszaki. Do ciekawszych należą: berlinka, kareta podróżna i czarne landaux, a także pierwsze samochody używane przez najwyższych dostojników.

Kaplica Sykstyńska

Cappella Sistina ostała wzniesiona na polecenia Sykstusa IV (zw. Wielkim Budowniczym) w l. 1477-80 na prywatną kaplicę papieską, a także przeznaczoną na specjalne uroczystości kościelne. Projekt architektoniczny opracował Baccio Pontelli, a zrealizował go w latach 1475-83 mistrz florencki Giovannino dei Dolci. 15 VIII 1483 r. papież poświęcił kaplicę Wniebowzięciu NMP. Wnętrze kaplicy ma wymiary: 40,5 m długości, 13,4 m szerokości i 20,7 m wysokości. Podzielona jest na dwie części marmurową balustradą z okratowaniem.
Najwspanialszą ozdobą są freski Michała Anioła, pokrywające całe sklepienie i ścianę ołtarzową. Zostały wykonane na polecenie Juliusza II. Tytaniczna praca trwała od 10 V 1508 r. do 31 X 1512 r. Na powierzchni ok. 800 m2 mistrz w bogatych ramach iluzorycznej architektury przedstawił koleje losu rodzaju ludzkiego do najwyższego celu, jakim jest Odkupienie.

Bazylika św. Piotra

Do przebudowy starej, grożącej zawaleniem bazyliki konstantyńskiej przystąpiono na polecenie papieża Mikołaja V w 1452 r., jednak prace nie przyniosły spodziewanych efektów i 50 lat później Juliusz II (1503-12) zdecydował się na rozebranie starej i zbudowanie zupełnie nowej świątyni. Projekt, oparty na planie krzyża greckiego, opracował Donato Bramante. 17 IV 1506 r. papież położył kamień węgielny i 2500 robotników przystąpiło do wznoszenia pilastrów, które miały podtrzymywać ogromną kopułę. Po śmierci Bramantego w 1514 r. Leon X powołał 3 architektów: Rafaela, Antonio da Sangallo i fra'Giocondo, którzy przygotowali nowy projekt na planie krzyża łacińskiego. Jednak po śmierci Rafaela i fra'Giocondo w 1520 r. nowy dyrektor robót, Baltassare Peruzzi, powrócił do koncepcji Bramantego. W 1536 r. Sangallo zaprojektował wydłużenie nawy centralnej, ale Michał Anioł, który w 1546 r. objął kierownictwo nad budową i z upoważnienia Pawła III powrócił do koncepcji krzyża greckiego. Jego następcy: Vignola (od 1567), Giacomo della Porta (od 1588) realizowali już tylko ten projekt. Ostateczny kształt bazylice nadał Carlo Moderno, kierujący pracami od 1603 r. Na polecenia Pawła V wydłużył trzy ramiona krzyża greckiego, tworząc wielki transept i ogromną trójdzielną nawę poprzedzoną wielkim portykiem oraz wzniósł monumentalną fasadę.
Prace murarskie zakończono w 1614 r., a dekoratorskie w 1624 r. 18 XI 1626 r. świątynię konsekrował Urban VIII - 1300 lat po konsekracji dawnej bazyliki.
Wymiary świątyni: powierzchnia - 15 160 m2
długość całkowita - 211,5 m
nawa centralna - 186 m długości, 27,5 m szerokości i 44 m wysokości
długość transeptu: 137,5 m
fasada: 114,7 m długości i 45,44 m wysokości
portyk: 71 m długości, 13,5 m szerokości, 20 m wysokości.
Bazylika posiada 44 ołtarze, 20 kaplic, 104 posągi z marmuru, 161 z trawertynu, 40 z brązu i 90 ze stiuku, ponad 800 kolumn.

Plac św. Piotra

Watykan - plac św. Piotra Plac przed bazyliką św. Piotra jest najpiękniejszym i największym placem świata. Uformował go w latach 1656-67 Gian Lorenzo Bernini. Składa się on z dwóch części - trapezoidalnej i owalnej, otoczonej czterema rzędami potężnych doryckich kolumn o wysokości 20 m. Plac, objęty półkolistą kolumnadą, ma rozmiary 200 na 240 m, a jego trapezowe wydłużenie do stóp bazyliki ma 100 m długości. Utworzony w ten sposób portyk składa się z 284 kolumn i 88 pilastrów, a na otaczającym go gzymsie ustawiono 140 posągów świętych oraz herby Aleksandra VII - fundatora dzieła.
Pośrodku placu wznosi się granitowy, pokryty hieroglifami obelisk o wysokości 25,5 m (wraz z krzyżem 41 m). Przywieziono go w Egiptu w 37 r. n.e. za panowania Kaliguli i początkowo stał przed cyrkiem Kaliguli i Nerona, a później obok danej bazyliki. W 1586 r. Sykstus V polecił Fontanie ustawić go na obecnym miejscu.

29 maja
Zamek Świętego Anioła

Jest to antyczne mauzoleum Hadriana. Budowę monumentalnego grobowca w kształcie ogromnego cylindra o średnicy 64 m, opartego na kwadratowej podstawie, rozpoczął cesarz Hadrian w 135 r., na 3 lata przed swą śmiercią, a dokończył w 139 r. jego następca, Antonin Pius. W grobowcu spoczęły zwłoki imperatorów i członków ich rodzin od Hadriana do Septymiusza Sewera. W 271 r. Aurelian przekształcił mauzoleum w twierdzę i włączył w system budowanych wówczas murów obronnych. Proces zniszczenia zapoczątkował w 410 r. wódz Wizygotów - Alaryk, rabując najcenniejsze dzieła sztuki, a pogłębił król Ostrogotów - Wityges w czasie długiego oblężenia Rzymu w 537 r. Kiedy zabrakło pocisków, obrońcy twierdzy rzucali na głowy najeźdźców marmurowe posągi i ciężkie płyty z płaskorzeźbami.
Obecna nazwa wiąże się z legendą z VI w. W 590 r., podczas zarazy dziesiątkującej miasto, papież Grzegorz Wielki ogłosił pokutną procesję z Lateranu na Watykan. Gdy procesja wchodziła na most, nad szczytem twierdzy ukazał się Archanioł Michał w akcie wkładania do pochwy ognistego miecza. Od tego momentu zaraza ustała. Z tej okazji na budowli wzniesiono kościół p.w. Michała Archanioła, a w XVI w. na kościele ustawiono posąg Archanioła (obecny pochodzi z 1573 r.). Bonifacy IX (1389-1404) ufortyfikował grobowiec ponownie, przeznaczając na twierdzę papieską. Aleksander VII kazał połączyć zamek z pałacami watykańskimi podziemnymi przejściami. Zamek pełnił także funkcje więzienia (m.in. dla Giordano Bruna). Obecnie mieści się w nim jedno z najbardziej oryginalnych rzymskich muzeów (Museo Nazionale Castel Sant'Angelo) (poza programem wycieczki).

Most św. Anioła (Ponte Sant'Angelo)

Jeden z najstarszych i zapewne najpiękniejszy most Rzymu, z trzema przęsłami i 8 barokowymi posągami aniołów z 1667 r. z pracowni Gian Lorenzo Berniniego.
W 134 r.n.e. Hadrian zbudował most ze skał zwany "Pons Aelius", od nazwy swego rodu, per collegare centrum Rzymu ze swym mauzoleum, zbudowane po drugiej stronie rzeki.

Fontanna di Trevi

Uważana jest za najpiękniejszą fontannę Rzymu. Z polecenia Klemensa XII zbudował ją w latach 1732-35 M. Salvi; rzeźby natomiast są dziełem P. Bracci. Wielka nisza centralna wbudowana jest w pałac książąt Poli. Wynurza się z niej ogromny posąg Neptuna wspartego na wozie z wielkiej muszli, ciągniętym przez dwa trytony. Po bokach Neptuna posągi symbolizują zdrowie i obfitość. Na dnimi umieszczona dwa reliefy ilustrujące historię powstania fontanny. Na pierwszym - młoda dziewczyna imieniem Trivia prowadzi spragnionych żołnierzy rzymskich dop górskiego źródła, na drugim - ich wódz Agryppa sprawdza plany budowy akweduktu, którym ma poplynąć woda z tego źródła do miasta. To właśnie Agryppa, zięć cesarza Augusta, kazał sprowadzić w 19 r. p.n.e. specjalnym akweduktem wodę do tego miejsca.

Piazza della Rotonda

Pośrodku placu wznosi się fontanna z egipskim obeliskiem, a przy jednym z boków - Panteon.

Panteon

Znajduje się przy placu della Rotonda, w centrum którego stoi renesansowa fontanna z egipskim obeliskiem.
Jest to jedyny budynek antycznego Rzymu, który w niezmienionym stanie przetrwał do naszych czasów. Ufundował go w 27 r. p.n.e. zięć cesarza Augusta, Agrypa, z okazji zwycięstwa w trzecich z kolei wyborach na konsula (napis łaciński: M. AGRYPPA L. F. COS. TERTIUM FECIT. Budowla ma kształt rotundy o średnicy 43,3 m - równej wysokości. Pośrodku ogromnej kopuły, którą jest pokryty znajduje się otwór o średnicy ok. 9 m - jedyne źródło światła dziennego. Mury gmachu mają 7 m grubości.
Panteon był świątynią różnych bóstw, a zwłaszcza Marsa i Wenus, legendarnych przodków Cezarów, aż do 392 r., kiedy to zamknięto w Rzymie wszystkie świątynie pogańskie.
W 609 r. papież Bonifacy IV wyświęcił Panteon na kościół p. w. Matki Boskiej Męczenników. Z katakumb przywieziono tu 28 wozów kości pierwszych chrześcijan, a wobec niemożliwości zidentyfikowania relikwii, papież ustanowił wówczas święto Wszystkich Świętych. W 1870 r. Panteon przeznaczono na mauzoleum królewskie. Znajduje się tu także grób Rafaela Santi, pochowanego tu na własne życzenie w 1520 r.
Portyk frontonu podtrzymywany jest przez 16 kolumn z porfiru i granitu o wysokości 12,5 m.

Kościół S. Maria sopra Minerva

Jedyny w Rzymie przykład architektury gotyckiej. Nazwa pochodzi od świątyni Minerwy, na ruinach której w VII w. zbudowano klasztor i kościół, a następnie z polecenia papieża Mikołaja III przebudowano w 1280 r. w stylu gotyckim, tworząc tu centrum zgromadzenia dominikanów. Fasadę o formach wczesnorenesansowych dobudowano w 1453 r. W XVII w. Moderno dokonał restauracji wnętrza.
Wnętrze o trzech nawach jest prawdziwym skarbcem sztuki sakralnej. W siódmej kaplicy prawej nawy znajduje się jeden z najpiękniejszych grobowców renesansowcyh Rzymu (kardynała Giovanni Diego De Coca, zm. 1477), dzieło Andrei Bregno. W monumentalnym, bogato zdobionym ołtarzu głównym, za kryształową szybą, znajduje się sarkofag z relikwiami św. Katarzyny Sieneńskiej (1347-80). Dzięki jej wysiłkom zakończył sie okres niewoli awiniońskiej papieży i Grzegorz XI powrócił do Rzymu. Pokoik, w którym niedaleko przy via di Santa Chira mieszkała, został w całości przeniesiony do tego kościoła i wiernie zrekonstruowany obok zakrystii.

Piazza della Minerva - Elefantino

Przed kościołem, pośrodku piazza della Minerva, stoi znane dzieło Berniniego - Słoń - dźigający na swym grzbiecie obelisk egipski z VI w. p. n. e., ustawiony tu w 1667 r. dla upamiętnienia pontyfikatu Aleksandra VII.

Piazza Colonna - kolumna Marka Aureliusza

Pośrodku placu stoi kolumna Marka Aureliusza, zw. też Antonina, od pełnego nazwiska cesarza (Marek Aureliusz Antoniusz). Wzniesiona dla uczczenia cesarza i jego żony Faustyny mierzy wraz z bazą 42 m wysokości. Pokrywające je płaskorzeźby przedstawiają zwycięskie wojny z Germanami i Markomanami (171-175).
Wewnątrz znajdują się 203 stopnie krętych schodów. Na samym szczycie, na miejscu dawnego posągu imperatora, od 1590 r. stoi statua św. Pawła.

Plac Navona

Jeden z najpiękniejszych i najbardziej charakterystycznych placów Rzymu. Liczy 280 m długości i 65 m szerokości. Utworzony jest na planie spłaszczonej elipsy, bowiem w czasach antycznych znajdował się tu stadion, z którego z kolei powstał wielki cyrk cesarza Domicjana. Wszystkie budynki zbudowane są tu na fundamentach tego stadionu. Niekiedy zatapiano arenę cyrku i urządzano regaty okrętów i bitwy morskie. Plac zdobią monumentalne fontanny: od południa fontanna nagiego Maura (del Moro) (wg rys. Berniniego) - nagiego Maura; od północy - Neptuna (fontana del Nettuno), zbudowana dopiero w 1878 r. dla zachowania symetrii placu. Najpiękniejsza jest fontanna środkowa - del Fiumi - arcydzieło Berniniego, fundacji Innocentego X. Ma kształ wysokiej skały zwieńczonej obeliskiem i otoczonej czterema postaciami olbrzymów z białego marmuru, które symbolizują Nil, Dunaj, Ganges i La Platę.
Przy placu znajduje się m. in. kościół św. Agnieszki, dzieło Rainaldiego i Borrominiego. Pierwotny kościół wzniesiony został na miejscu męczeństwa 13-letniej św. Agnieszki.

Plac Hiszpański (piazza di Spagna) - Schody Hiszpańskie

Zbudowali je w stylu rokokowym znani architekci: Alessandro Specchi i Francesco Sanctis w latach 1723-26. Fundatorem tego marmurowego monumentu był ambasador francuski przy Watykanie - Stephane Gauffier.

Kościół Świętej Trójcy (Santa Trinita dei Monti)

Ufundowany został w 1494 r. przez króla Francji, Karola VIII. Prawie z marszu zdobył cały Półwysep Apeniński, a następnie rozchorowawszy się w Neapolu szybko go stracił.
W jednonawowym wnętrzu szczególną uwagę zwracają arcydzieła Daniele da Volterra: Wniebowzięcie i Zdjęcie z Krzyża.
Przed kościołem stoi nieznanego pochodzenia obelisk z granitu egipskiego pokryty hieroglifami.
Oprócz Schodów Hiszpańskich w rejon świątyni można się dostać także windą.

Campo dei Fiori

Na środku placu stoi pomnik Giordana Bruno, zakonnika, filozofa i astronoma, który oskarżony o herezję został skazany na śmierć przez Trybunał Inkwizycji i spalony publicznie na tym placu 17 II 1600 r. Od tego czasu, przez ponad 100 lat, wykonywano tu wyroki śmierci.
Na przełomie XV i XVI w. plac był ośrodkiem życia społecznego i kulturalnego miasta. Odbywały sie tu popisy wędrownych artystów, malarze wystawiali swe obrazy, miały miejsce różne wiece i zgromadzenia mieszkańców. Plac więc otaczały eleganckie hotele, sklepy i austerie.

Piazza del Popolo

Via del Corso kończy się obszernym placem del Popolo (pl. Ludu). Zaliczany jest do najpiękniejszych i najbardziej charakterystycznych placów świata utworzonych w stylu neoklasycznym. Zaprojektował go na pocz. XIX w. architekt Giuseppe Valadiera w kształcie dwóch półkul ozdobionych grupami marmurowych rzeźb. W centrum placu stoi wysoki na 24 m (wraz z podstawą 36 m) obelisk egipski, najstarszy w Rzymie, przywieziony z Heliopolis w czasach Augusta. Hieroglify sprzed 35 wieków opiewają czyny faraona Ramzesa II.

Bazylika św. Jana na Lateranie i Święte Schody

Jest to jedna z czterech bazylik partiarchalnych, katedra biskupa Rzymu - "Matka i głowa wszystkich kościołów miasta i świata" - jak głosi łaciński napis na fasadzie. Na gruzach pogańskiej świątymi z fundacji Konstantyna wzniesiono w latach 315-324 bazylikę chrześcijańską poświęconą w VII w. - świętym Janom: Chrzcicielowi i Ewangeliście. Aktualny kształt przybrała w XVII w., kiedy to na zlecenie Innocentego X Borromini nadał wnętrzu wystrój barokowy. Fasada boczna - z dwiema romańskimi dzwonnicami z XII w. - jest dziełem D. Fontany z 1586 r., natomiast główna (od strony Pałacu Laterańskiego) - wzniesiona została przez architekta A. Gallilei w 1736 r. Na potężnym architrawie stoi 15 posągów 6-metrowej wysokości (Chrystus, święci Janowie i 12 Doktorów Kościoła).
W pobliżu bazyliki znajdują się Święte Schody (Scala Santa), składające się 28 marmurowych stopni, które wg tradycji pochodzą z pałacu Piłata w Jerozolimie. Po nich to miał stąpać Chrystus prowadzony do Poncjusza Piłata. Odnalazła je w 335 r. św. Helena i przewiozła do Rzymu. Obecnie w całości pokryte są osłoną z drewna. Schody prowadzą do prywatnej kaplicy Sykstusa V oraz do Sancta Sanctorum. Wierni przemierzają je na kolanach. Z górnej kaplicy prowadzą w dół dwie rampy schodów.
U szczytu Świętych Schodów znajduje się Sancta Sanctorum - kaplica św. Wawrzyńca z IV w., w której przechowywane są liczne relikwie. Obecny jej kształt pochodzi z 1278 r.

www.comune.roma.it web.tiscali.it/no-redirect-tiscali/romaonlineguide www.abcroma.it www.romaturismo.it
www.romaspqr.it www.roma2000.it www.romecity.it

2002 - Czechy - Włochy - Watykan - San Marino - 2002

Florencja Menu wycieczki Włochy 2002 Monte Cassino